Cataract of staar

Elke niet natuurlijke witting of troebeling van de lensvezels en/of kapsel wordt cataract of grauwe staar genoemd. Het is een veelvoorkomende kwaal die u als eigenaar zelf kunt constateren. Cataract wordt in het algemeen veroorzaakt door een verminderde zuurstofopname en daardoor een verhoogde wateropname van de lens. Dit veroorzaakt aanvankelijk een zwelling van de lens, met later uitdroging van de lens.

Onderverdeling
Cataract is onder te verdelen in verschillende vormen, naar leeftijd van optreden (juveniel of seniel cataract), naar oorzaak van ontstaan (traumatisch, diabetisch cataract), of naar plaats van ontstaan (capsulair, subcapsulair, anterior, posterior, nucleair).

• Aangeboren cataract. Dit type cataract is congenitaal en komt meestal voor in combinatie met andere aangeboren afwijkingen aan het oog. Het type cataract wordt langzaam erger en geeft meestal een duidelijke witting van de lens.
• Juveniel cataract. Dit type ontstaat vaak al tussen het 1e en 8e levensjaar. Als andere oorzaken uitgesloten zijn, zoals diabetes, bestraling of trauma, is erfelijkheid zeer waarschijnlijk. Juveniel cataract begint vaak aan de buitenzijde van de lens en wordt erger in de tijd.
• Seniel cataract (ouderdoms-staar). Dit is een veelvoorkomende vorm van cataract. Het wordt meestal gezien bij oudere dieren en niet de gehele lens is betrokken in het proces. Het mag niet verward worden met de normale verharding van de lens (sclerose) die bij vrijwel elke hond optreedt bij het ouder worden.
• Stralings-cataract. Overmatige bestraling van het oog, bijvoorbeeld Röntgen- of  gammastraling, maar ook UV-licht, kan cataract induceren.
• Alimentair/toxisch cataract. Bepaalde giftige stoffen en mogelijk sommige voedingsbestanddelen kunnen aanleiding geven tot het ontstaan van cataract.
• Traumatisch cataract. Door een steekwonde door bijvoorbeeld een doorn, een splinter of een nagel van een kat kan cataract ontstaan wanneer de lens of het lenskapsel geraakt wordt. Bij snelle heling kan het cataract beperkt blijven tot een kleine zone, het gezichtsvermogen kan dan onaangetast blijven.
• Erfelijk cataract. De meest voorkomende vorm van cataract bij de hond komt zowel als juveniele vorm voor als in de vorm van seniel cataract. Het begint meestal achteraan op de lens en breidt zich naar voren uit.

Secundair cataract
Een laatste vorm van cataract is secundair cataract. Deze vorm van cataract treedt op als gevolg van een andere (oog-)aandoening dan hierboven geschetst en is geen ziektebeeld op zich. Voorbeelden zijn lensluxatie, retinadysplasie en progressieve retina atrofie (PRA). De laatste twee oorzaken zijn netvliesaandoeningen waarbij vaak blindheid optreedt. Het is dan ook aan te raden deze oorzaken uit te sluiten vooraleer men overgaat tot behandeling van cataract.

Diabetisch cataract
Bij diabetes-cataract  stijgt de hoeveelheid suiker in het oogvocht en de lens, deze suiker wordt omgezet in bepaalde stoffen die sterk water gaan aantrekken in de lens. Hierdoor krijgt men zwelling en dus ontstaat cataract. Het belang van deze vorm van cataract is dubbel: enerzijds kan het optreden van cataract door diabetes heel snel gaan (soms binnen 14 dagen) en is het dus aan te bevelen een suikerpatiënt zo snel mogelijk te behandelen, anderzijds is het (plots) optreden van cataract een goede reden om na te gaan of de patiënt suikerziekte heeft.

Progressie
Al naar gelang de uitgebreidheid en de mate van progressie spreken we van verschillende stadia:

	Beginnend (incipient) catartact: De cataract is pas net zichtbaar, minder dan 10-15% van het lensvolume is vertroebeld.
	Immatuur (onrijp) cataract: De Cataract is gevorderd, maar er zijn nog (kleine) delen van de lens doorzichtig. Het dier kan nog zien
	Matuur (rijp) cataract: De cataract is volledig over de lens verspreid, het dier is volledig blind. (let op: licht en donker kunnen soms nog onderscheiden worden, dus er is nog sprake van reactie van de pupil op licht)
	Hypermatuur (overrijp)cataract: In sommige gevallen kan een matuur cataract gaan oplossen, delen van de lens vervloeien dan waardoor een deel van het netvlies weer zichtbaar wordt. Dit stadium wordt soms gezien bij honden die op jonge leeftijd al een matuur cataract hebben.

Behandeling
Er zijn geen medicijnen tegen cataract. De enige behandelmogelijkheid is chirurgie. Er zijn verschillende technieken beschreven:

• Totale (extracapsulaire) lensextractie. Hierbij wordt de gehele lens met het lenskapsel verwijderd. Dit is de gemakkelijkste manier voor de chirurg. Nadeel is dat de lens niet vervangen kan worden en de hond dus nadien wel zicht heeft, maar niet scherp kan zien. Gevolg is dat de hond zich nog eens kan stoten tegen onverwachte obstakels.
• Intracapsulaire lensextractie. De lens wordt bij deze techniek uit het lenskapsel gehaald. Nadien kan een kunstlens ingebracht worden in het lenskapsel. Dit zorgt ervoor dat het zicht van de hond bijna volledig terugkeert. Nadelen zijn de kosten (ingewikkelder operatie) en het iets groter risico op complicaties.
• De allernieuwste techniek heet Phacoemulsificatie. Bij deze techniek wordt eveneens de lens verwijderd uit het kapsel. Het verschil met boven beschreven techniek is dat hier een veel kleiner sneetje wordt gebruikt en de lens als het ware wordt verbrijzeld. Hierna kan de lens uit het kapsel worden gezogen en de kunstlens worden geplaatst. Voordeel van deze techniek is de kleinere kans op complicaties en het sneller herstel. 

Kunstlens gezien t.o.v. muntstukje

Erfelijkheid.
Bij bepaalde hondenrassen komt cataract voor als erfelijke afwijking. Bij de Engelse Cocker Spaniel komt zowel juveniele cataract als congenitaal cataract voor. Uiteraard worden honden met erfelijk cataract uitgesloten van de fokkerij.